Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera podkreśla wagę wczesnego identyfikowania zaburzeń neuropoznawczych wśród zatrudnionych. Rozpoznanie tych problemów podczas badań profilaktycznych może stanowić przeciwwskazanie do wykonywania obowiązków, a lekarz medycyny pracy wspiera pracodawcę w modyfikacji warunków zatrudnienia.
Wczesne wykrywanie zaburzeń funkcji poznawczych
Łagodne zaburzenia funkcji poznawczych często wiążą się z wiekiem, jednak mogą one również sygnalizować początek zaburzeń demencyjnych. U osób młodszych przyczyny takich problemów mogą mieć podłoże genetyczne, być powikłaniem chorób przewlekłych, takich jak wieloletnia niekontrolowana cukrzyca czy zaburzenia czynności tarczycy. Innym czynnikiem mogą być przebyte urazy czaszkowo-mózgowe.
Wysoka sprawność funkcji poznawczych jest niezbędna na stanowiskach decyzyjnych, podczas obsługi maszyn, pojazdów czy broni palnej, a także w pracy na wysokościach lub w ruchu ulicznym. Wykrycie zaburzeń neuropoznawczych może być podstawą do zakazu podjęcia lub kontynuowania pracy w narażeniu na czynniki neurotoksyczne.
Narzędzia przesiewowe w badaniach profilaktycznych
W sytuacjach, gdy u pracownika pojawiają się podejrzenia dotyczące jego sprawności poznawczej, dopuszczalne jest przeprowadzenie testów przesiewowych, mimo że nie jest to bezpośrednio uregulowane w aktualnym stanie prawnym. Do ogólnodostępnych metod diagnostycznych należy Test Rysowania Zegara (TRZ), w tym wersja Sunderlanda, którą rekomenduje Polskie Towarzystwo Alzheimerowskie. Narzędzie to służy do weryfikacji zdolności do myślenia abstrakcyjnego, praksji konstrukcyjnej oraz orientacji wzrokowo-przestrzennej.
Kolejnym często wykorzystywanym narzędziem jest krótka ocena stanu psychicznego (MMSE). Badanie to pozwala zweryfikować, jak pacjent orientuje się w przestrzeni oraz czasie, jak radzi sobie z pamięcią krótkotrwałą i koncentracją, a także sprawdza jego umiejętności matematyczne, kompetencje językowe oraz zdolności w zakresie praksji konstrukcyjnej. Interpretując uzyskane wyniki, niezbędne jest uwzględnienie poziomu edukacji badanej osoby. Należy pamiętać, że wynik mieszczący się w granicach normy u pacjenta o niskim wykształceniu może sugerować potrzebę pogłębienia badań pod kątem początkowych objawów otępienia u osób o wyższym poziomie wykształcenia.
Profilaktyka i dostosowanie stanowiska pracy
Profilaktyka pierwotna obejmuje edukację w zakresie prozdrowotnego stylu życia. W ramach profilaktyki drugorzędowej zaleca się stosowanie narzędzi przesiewowych w celu wczesnego wykrywania zaburzeń. Jeśli pojawi się podejrzenie, pacjent-pracownik powinien zostać skierowany do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub do opieki specjalistycznej (psychologicznej, psychiatrycznej, neurologicznej).
Pracownik może kontynuować pracę na dotychczasowym stanowisku, o ile zaburzenia nie obniżą poziomu bezpieczeństwa jego samego i otoczenia, a narażenie zawodowe nie pogorszy jego stanu zdrowia. To pracodawca decyduje o standardzie świadczonej pracy, a sama ocena jakościowa nie stanowi podstawy do wydania orzeczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych.
Współpraca z medycyną pracy
Lekarz medycyny pracy może doradzać pracodawcy w zakresie dostosowania stanowiska pracy do potrzeb pracownika. W przypadku łagodnych zaburzeń poznawczych związanych z wiekiem warto rozważyć modyfikacje w organizacji pracy. Można to osiągnąć poprzez zapewnienie jasnych instrukcji, wsparcia technicznego, aktywnego mentoringu oraz dostosowaniu fizycznego stanowiska pracy. Takie działania mają na celu poprawę jakości pracy i zwiększenie bezpieczeństwa.
Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera zaprasza do skorzystania z bezpłatnych konsultacji ekspertów dotyczących zdrowia, bezpieczeństwa i aktywności zawodowej pracowników w różnym wieku. Zapisy dostępne są pod adresem: https://pracanazdrowie.pl/konsultacje/
Źródło: Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera / PAP MediaRoom
Fot. MASTANGRAPHIC / Freepik









