Z oczywistych powodów główną uwagę tak przedsiębiorców, jak i ekspertów, wzbudzają w ostatnim czasie kolejne wiadomości dotyczące wpływu epidemii COVID-19 na gospodarkę i sposobów na niwelowanie negatywnych jej skutków. Wśród informacji dotyczących poszczególnych form wsparcia w ramach tzw. Tarczy Antykryzysowej, uwadze opinii publicznej umknął projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (ustawa AML) z 1 marca 2018 r., wprowadzający do polskiego systemu najnowsze regulacje unijne. Ten brak zainteresowania może wydać się zrozumiały, gdyż w dobie pandemii główne wektory działań skupiają się na ratowaniu biznesu, a nie na procedurach szeroko pojętego systemu compliance. W tym jednak przypadku warto pochylić się nad projektem.
Dlaczego? Powód jest prosty: proponowana nowelizacja, obok doprecyzowania, wyeliminowania czy poszerzenia niektórych obowiązków, zwiększenia nadzoru nad obrotem walutami wirtualnymi, czy poszerzenia katalogu instytucji obowiązanych o kategorię przedsiębiorców zajmujących się obrotem lub pośrednictwem w obrocie dziełami sztuki, przedmiotami kolekcjonerskimi oraz antykami, ingeruje w treść definicji beneficjenta rzeczywistego.
Z punktu widzenia przedsiębiorcy:
W obecnych, dalekich od normalności, realiach zmianie tej należy przyjrzeć się z dużo większą uwagą. Przede wszystkim dlatego, że jeden z najistotniejszych i najbardziej zasobnych w środki programów w ramach Tarczy Antykryzysowej, dotyczący dofinansowania z Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR), jako jeden z warunków otrzymania wsparcia wskazuje polską rezydencję podatkową i rozliczenie podatków za ostatnie dwa lata (jeżeli dotyczy) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez beneficjenta rzeczywistego podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie. Odstępstwo od tej zasady jest możliwe pod warunkiem zobowiązania się przez beneficjenta rzeczywistego do przeniesienia rezydencji podatkowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 9 miesięcy od dnia udzielenia finansowania w ramach opisywanego programu lub w przypadku przedsiębiorstw zagranicznych – od akceptacji dodatkowych, indywidualnie uzgodnionych z PFR, zobowiązań.
Warunek polskiej rezydencji podatkowej beneficjenta rzeczywistego pojawia się w przypadku programu Tarczy Antykryzysowej dla zarówno mikro, małych średnich, jak i dużych firm. W każdym z tych przypadków pojawia się też odwołanie do definicji beneficjenta rzeczywistego wskazanego w ustawie AML.
Praktyka pokaże, jak zaczerpnięta z ustawy AML definicja będzie funkcjonowała w obszarze dofinansowań PFR, dość istotnie różniącym się od klasycznego pola działania ustawy AML. Różnorodność podmiotów uznawanych na gruncie tej ustawy za beneficjenta rzeczywistego, jak również możliwość jednoczesnego zakwalifikowania kilku osób jako beneficjentów rzeczywistych jednej firmy – niezwykle istotna z punktu widzenia przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – może stanowić wyzwanie podczas rozmów z PFR. Problem może pojawić się w szczególności w przypadku wystąpienia kilku beneficjentów rzeczywistych w rozumieniu ustawy AML, z których niektórzy będą, a niektórzy nie będą spełniali kryterium polskiej rezydencji podatkowej. Czy w takiej sytuacji wsparcie zostanie udzielone? Czy PFR skorzysta z możliwości ustalenia dodatkowych obowiązków w przypadku takich przedsiębiorców? Jedno jest pewne – chociaż rozwiązania Tarczy Antykryzysowej odwołują się w zakresie definicji beneficjenta rzeczywistego do ustawy AML, praktyczna weryfikacja w tym obszarze będzie wymagała wypracowania odpowiedniego podejścia tak przez PFR, jak i przez firmy ubiegające się o wsparcie. Od razu trzeba dodać, że uściślenie przepisów ustawy AML w tym zakresie, wyłącznie na potrzeby Tarczy Antykryzysowej, nie tylko nie wydaje się celowe, ale mogłoby naruszać regulacje unijne, do których wdrożenia Polska jest zobowiązana. Jedynym sposobem na rozwikłanie tego problemu jest dokładna analiza kwestii beneficjenta rzeczywistego, dokonana w oparciu o definicję wynikającą z ustawy AML oraz – co bardzo istotne – cele i założenia poszczególnych rozwiązań Tarczy Antykryzysowej.
